Module 5 van 5 · compact

Het moment erna

Opvang & nazorg
Module 5 — Nazorg · mini-case: zorg
Het incident is een uur geleden.
Je collega zit stil in de kantine.
Ze zegt: "Het gaat wel."

Het gaat niet "wel".
Nu begint jouw rol.

Eerste collegiale opvang

Praktische steun en een luisterend oor

Direct na een incident wil je collega vooral praktische steun en een luisterend oor. Vaak neemt een directe collega — jij dus — de eerste opvang op zich.

Wat voor de één schokkend is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Vraag niet "was het erg?" — wees er gewoon.

Van het K&P-opvangkaartje

Direct na het incident

✓
Controleer op letsel; raadpleeg zo nodig een arts.
✓
Regel vervanging op het werk.
✓
Bespreek of het thuisfront wordt ingelicht — laat de collega het liefst zélf bellen.
✓
Zorg eventueel voor vervoer naar huis.
✓
Vul het meldingsformulier in (mag ook later).
✓
Plan een vervolggesprek, als dat bij jouw taak hoort.
Zo luister je

ORBS

Luisteren is hier het werk — niet oplossen.
Opvang is geen verhoor en geen therapie

Do's & don'ts

Wél

  • luisteren
  • er zijn
  • empathie tonen
  • praktische steun bieden

    • Niet

  • actief naar gevoelens vissen
  • ongevraagd advies geven
  • oordelen ("ik had gewoon…")
    • Even oefenen

    Je collega staart voor zich uit. Wat doe je?

    "Vertel eens precies wat je voelde toen hij je vastpakte?"

    Te veel, te vroeg — je vist naar gevoelens. Dat is aan de professionele nazorg, niet aan de eerste opvang.

    "Ik haal even wat te drinken voor je. Zit je goed hier?"

    Precies goed: praktische steun, en de ruimte om zelf te praten — of niet.
    beweeg over een reactie
    Normale reacties op een abnormale gebeurtenis

    Niemand kiest zijn reactie

    Vechten

    fight

    De aanval als verdediging — ook verbaal.

    Vluchten

    flight

    Weg willen, letterlijk of in je hoofd.

    Verstarren

    freeze

    Bevriezen; even helemaal niets kunnen.

    Behagen

    fawn

    Meebewegen en sussen om de dreiging klein te houden.

    Ook daarna zijn herbeleving, vermijding en prikkelbaarheid normale reacties.
    Wanneer is extra hulp nodig?

    De golven worden vanzelf kleiner

    De meeste mensen herstellen op eigen kracht, zeker met goede opvang.

    Maar houden herbeleving, vermijding of prikkelbaarheid langer dan 4 tot 6 weken aan? Dan is het tijd voor extra hulp. Dat signaleren hoort óók bij opvang.

    Vergeet jezelf niet

    En jijzelf?

    Opvangen is geven. Gebruik je eigen GAS-technieken (deel 2): stuur je gedachten, adem rustig, laat je schouders zakken.

    Praat er zelf ook over. Ook de opvanger mag opgevangen worden.

    Raakt een incident jóú? Meld het. Goed voor jezelf zorgen is geen luxe — het houdt je inzetbaar.

    Het team rondt af

    Evalueren · registreren · aangifte

    Van elk incident leert de organisatie — óók van wat goed ging.
    Alles hangt aan elkaar

    De cirkel rond

    Preventie (organisatie + jij) → hantering (OOBA, de toolbox) → opvang & nazorg.

    En de kern van alles blijft: gedrag is communicatie — E/A=C.

    Wie is jouw eerste-opvang-collega?

    En voor wie ben jij dat? Spreek het uit — vóórdat het nodig is.
    Neem 20 seconden
    Opvang is geen therapie.
    Het is er zíjn.

    Begrijpen · Jezelf · Handelen · Veiligheid · Nazorg

    Je hebt alle vijf de delen gezien. Het echte oefenen begint in de praktijktraining — tot dan.
    Einde van de e-learning